Þegar viðurinn grámar: hvað er náttúruleg veðrun?

Jón Axel Ólafsson / JAX HANDVERK

Nýtt útiborð hefur sinn lit og sína áferð. Þegar það stendur úti tekur umhverfið smám saman þátt í útlitinu. Sólin skín, það rignir og viðurinn blotnar og þornar á víxl. Með tímanum getur yfirborðið orðið grátt eða silfurgrátt.

Þessi breyting vekur oft spurningar. Er eitthvað að viðnum? Þarf að bera á hann? Eða má leyfa honum að grána?

Hvað gerist á yfirborðinu?

Sólarljós, sérstaklega útfjólubláir geislar, brýtur niður efni í yfirborði viðarins. Regn skolar síðan hluta þeirra burt. Yfirborðið breytir um lit og getur með tímanum orðið hrjúfara. Raki, þurrkur og aðrar aðstæður hafa líka áhrif á ferlið.

Veðrun verður því ekki eins á öllum húsgögnum. Viðartegundin, yfirborðsmeðferðin og staðsetningin skipta máli. Borð sem stendur undir þaki verður fyrir öðru álagi en borð á opnum palli. Um veðrun viðar.

Hvað segir grái liturinn okkur?

Grár litur einn og sér segir ekki að viðurinn sé fúinn. Náttúruleg veðrun hefur fyrst og fremst áhrif á yfirborðið. Fúi verður hins vegar vegna sveppa sem brjóta niður viðinn og geta skert styrk hans. Raki skiptir þar miklu.

Þess vegna þarf að skoða ástand húsgagnsins sjálfs, fremur en að dæma það eingöngu eftir litnum. Um veðrun og fúa.

Viltu halda litnum eða leyfa honum að breytast?

Sumir vilja halda hlýjum viðarlitnum sem lengst. Aðrir sækjast eftir gráu, veðruðu yfirborði. Gott er að ákveða þetta snemma, því val á yfirborðsefni hefur áhrif á útlit og viðhald.

Yfirborðsefni verja misvel gegn sólarljósi. Ef markmiðið er að hægja á litabreytingum þarf að velja efni með viðeigandi ljósvörn. Ekki er nóg að velja bara eitthvað sem heitir olía. Efnið þarf að henta viðartegundinni, útinotkuninni og þeirri meðferð sem þegar er á húsgagninu. Leiðbeiningar um útihúsgögn úr viði.

Lerki og eik þurfa ekki sömu meðferð

Hjá JAX HANDVERK er Þorparinn meðal annars fáanlegur úr lerki og eik. Lerkisútgáfan kemur ómeðhöndluð, tilbúin til litunar eða olíuburðar. Eikarútgáfan kemur með einni olíuáferð.

Það er mikilvægt að hafa í huga að þessi fyrsta olíuáferð á eikinni nægir ekki fyrir veturinn. Eikina þarf að verja betur samkvæmt umhirðuleiðbeiningum.

Á vörusíðu Sóla kemur fram að hægt sé að leyfa lerkinu að grána án olíuburðar. Það er þó ekki almenn leiðbeining um öll viðarhúsgögn. Fylgdu alltaf ráðleggingum fyrir þína vöru og þá viðartegund sem þú valdir.

Stutt yfirferð skiptir máli

Hvort sem þú velur náttúrulegan gráma eða litað yfirborð er gagnlegt að skoða húsgögnin reglulega:

• Athugaðu hvar vatn safnast og hvort viðurinn nær að þorna.

• Skoðaðu sérstaklega fætur og staði sem liggja að röku undirlagi.

• Fylgstu með sprungum, festingum og stöðugleika.

• Veldu hreinsun og viðhald í samræmi við leiðbeiningar framleiðanda.

Viður þenst út við raka og dregst saman þegar hann þornar. Sprungur geta fylgt þessum breytingum. Ef sprunga stækkar, tenging losnar eða húsgagnið verður óstöðugt er rétt að láta meta ástandið. Um raka og sprungumyndun.

Grái liturinn getur verið fallegur hluti af því hvernig viður eldist. Góð umhirða byrjar á að þekkja efnið og velja meðferð sem passar við húsgagnið og aðstæðurnar.

Ertu óviss um meðferð á þínu JAX-húsgagni? Hafðu samband við JAX HANDVERK.